

Tijdens de Dutch Green Building Week georganiseerd door DGBC is op 30 september het Programma van Eisen Circulaire Installaties (PvE CI) 2.0 gelanceerd. Deze nieuwe versie is ontwikkeld door Merosch en PHI Factory in opdracht van TVVL, Techniek Nederland en het Rijksvastgoedbedrijf samen met een brede groep marktpartijen. Het PvE geeft opdrachtgevers en installateurs voor het eerst concrete houvast om circulaire eisen structureel in projecten op te nemen. Dit is een cruciale stap richting een toekomstbestendige gebouwde omgeving.


Minstens 30% van de milieubelasting van gebouwen komt uit installaties. Toch gaat de transitie naar een circulaire installatiesector nog te langzaam. Tot voor kort ontbrak het bovendien aan een integraal kader dat duidelijk maakt wat circulaire installaties in de praktijk betekenen. Circulariteit bleef vaak beperkt tot losse componenten, zonder duidelijke minimumeisen of ambitieniveaus. Met het PvE is er nu voor het eerst een breed gedragen instrument dat die houvast biedt en waarmee de betrokken partijen de beweging willen versnellen.
“Met dit PvE bundelen we circulaire kennis en mogelijkheden, zodat opdrachtgevers gerichter kunnen uitvragen en installateurs en leveranciers dit ook echt in de praktijk kunnen brengen.” – Nordin Oudshoorn, Merosch/TVVL
Het PvE 2.0 helpt de sector met:
“De afgelopen maanden zijn we met een brede groep bedrijven en opdrachtgevers om tafel gegaan. Dat heeft geleid tot een uitgebreide set aan eisen die circulariteit in utiliteitsgebouwen naar een hoger plan tillen. Ten opzichte van de vorige versie zijn er grote inhoudelijke stappen gezet, waardoor dit PvE nu echt breed gedragen wordt en toepasbaar is voor zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers.” – Nordin Oudshoorn, Merosch
“Enorm gaaf om de betrokkenheid te zien van de marktpartijen in verschillende werkgroepen die gezamenlijk werken in de keten aan de transitie naar circulaire installaties. Echt een PvE dat richting geeft voor en door de markt” – Michael van der Meer, PHI Factory
Het PvE Circulaire Installaties is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met marktpartijen. De komende tijd worden samen met onder andere gemeenten pilotprojecten gestart om het PvE in de praktijk te toetsen.
Met het PvE 2.0 heeft de sector nu een concreet en breed gedragen instrument in handen. Een belangrijke stap om circulaire installaties niet langer een niche te laten zijn, maar een vanzelfsprekend onderdeel van elk utiliteitsgebouw. Het volledige PvE Circulaire Installaties 2.0 is beschikbaar via de kennisbank van TVVL.
Het PvE is tot stand gekomen in co-creatie met opdrachtgevers, installateurs, gemeenten en leveranciers. Die brede betrokkenheid zorgt voor een document dat echt werkt in de praktijk en de hele keten helpt versnellen. Vanuit DGBC was programmamanager circulariteit Ruben Zonnevijlle betrokken bij het PvE, samen met experts van verschillende DGBC-partners als Kuijpers, Alba Concepts, Copper8 en Daikin.


De energietransitie, circulaire economie, verstedelijking, digitalisering: stuk voor stuk ontwikkelingen met ingrijpende gevolgen voor de manier waarop we leven, wonen en werken. Met elkaar hebben wij de verantwoordelijkheid om Nederland welvarend en gezond te houden. Welke technieken en innovaties zijn nodig om in de toekomst energie te leveren aan onze woon-, werk- en leefomgeving? En […]


Het Rijksvastgoedbedrijf is de grootste vastgoedbezitter in Nederland. Dit vastgoed zetten wij in om maatschappelijke doelen te realiseren en een bijdrage te leveren aan de doelen uit het regeerakkoord, onder meer op het gebied van duurzaamheid. Het Rijksvastgoedbedrijf onderzoekt innovatieve technologieën die bijdragen aan energiebesparing en CO2-vermindering in de rijkshuisvesting. Tegelijkertijd willen we de gezondheid […]


Merosch speelt een toonaangevende rol in de verduurzaming van de gebouwde omgeving. We zetten ons maximaal in voor een betere leefomgeving. Daarin delen wij onze kennis, omdat we veel vooroplopende projecten doen. Dit doen we door Merosch Open Source sessies en Merosch Kenniscafés. Projecten verder brengen dan op het eerste gezicht mogelijk lijkt, is onze […]


PHI Factory ondersteunt organisaties bij het verduurzamen van de bedrijfsvoering en het versnellen naar een circulaire economie. Niet alleen zijn gebouwen verantwoordelijk voor 36% van onze totale CO2-uitstoot, maar een gebouw kan ook gezien worden als een groot grondstoffendepot. Er zijn al veel technische oplossingen voorhanden. De uitdaging is dan ook het verandervraagstuk. We zien […]


Kuijpers is een landelijk opererend technisch dienstverlener met ruim 1400 medewerkers, verspreid over 14 locaties. We ontwerpen, bouwen en onderhouden technische installaties in gebouwen en industrie en dragen daarmee bij aan een gezonde werk- en leefomgeving. Met onze techniek realiseren we slimme, toekomstbestendige en gezonde omgevingen voor onze klanten en de gebruikers van deze omgeving. ‘Slim’ […]


Alba Concepts is een jonge, duurzame onderneming die zich richt op drie activiteiten: advisering, management en projectontwikkeling. Bij alle activiteiten staat centraal dat wij handelen daar waar vastgoed, duurzaamheid, strategie en financiën elkaar vinden in de vroege planfasen. Alba Concepts is 100% gedreven en altijd origineel. Alba Concepts durft risico’s te nemen en net over […]


DWA zorgt al meer dan 30 jaar voor duurzame oplossingen voor gebouwen en gebieden van morgen. We houden ons bezig met strategie, engineering en onderzoek. Een belangrijk speerpunt voor ons is het daadwerkelijk realiseren van beoogde prestaties. Duurzaamheid werkend maken, dat is wat wij ambiëren. Nederland staat voor een geweldige uitdaging: de transitie naar een […]


Climate Action Programma TU Delft is in 2021 gestart met een uitgebreid Climate Action Programma, dat voorziet in extra investeringen in Climate Action onderzoek en onderwijs, maar ook in het duurzamer maken van de Delftse campus. TU Delft wil in 2030 CO2-neutraal, circulair en klimaatadaptief zijn. Daarnaast wordt de leefbaarheid verbeterd en moet de campus […]


Ingenieurs- en consultancygroep Volantis creëert, realiseert, transformeert en beheert (productie)middelen, gebouwen en omgevingen. Dat doen we in de sectoren bouw, industrie en infra, en in de specifieke markten energie en informatie management. Onze dienstverlening bestaat uit onderzoek, ontwikkeling, ontwerp, engineering, consultancy, realisatiebegeleiding, beheer en management. Steeds ligt de focus op innovatie, duurzaamheid, comfort en lifetime […]




Daikin produceert en levert duurzame klimaatoplossingen voor gebouwen Klimaatsystemen spelen een grote rol in de verduurzaming van gebouwen. Deze maken gebruik van hernieuwde energiebronnen, reduceren operationele kosten en dragen bij aan het behalen van duurzaamheidsdoelstellingen. Daikin stelt alles in het werk om zowel nu, als in de toekomst, de meest efficiënte en betrouwbare klimaatoplossingen voor […]


Signify is pionier in verlichting en met deze visie lopen we al meer dan 130 jaar voorop in de verlichtingsindustrie. Op zon na zijn wij de organisatie die het meeste licht geeft en voelen ons extra verbonden om dat op een verantwoorde en duurzame manier te doen. We hebben een ambitieus doel om tegen 2025 […]


De missie van Klictet is het realiseren van duurzame gebouwen met een aangenaam binnenklimaat waarbij gezondheid, interactie en communicatie tussen mensen centraal staat. We kijken daarbij verder dan de standaardoplossingen en helpen om, binnen budget, de verwachtingen van gebruikers te overtreffen. Bij het ontwerpen van duurzame installaties kijken we naar materialisatie en de initiële investering- […]



