Verduurzaming kan niet wachten op nieuwe regelgeving
Gemeenten en woningcorporaties staan voor een lastige opgave: meer betaalbare woningen realiseren, bestaand bezit onderhouden en verduurzamen. Volgens DGBC vraagt dit om een integrale aanpak, waarin financiële afwegingen, klimaatrisico’s, maatschappelijke effecten en CO₂-reductie in samenhang worden meegewogen. De Klimaattop Gebouwde Omgeving 2026 liet zien waarom wachten op nieuwe regelgeving geen optie is.
Tijdens de opening van de Klimaattop Gebouwde Omgeving 2026 klonk een duidelijke boodschap: de verduurzaming van Nederland kan niet blijven wachten op nieuwe regelgeving. De politiek moet zorgen voor heldere langetermijndoelen en passende financiële randvoorwaarden, maar ook zonder nieuwe regels kan de sector stappen zetten. Veel van de benodigde kennis, technieken en instrumenten zijn al beschikbaar.
Voor gemeenten en woningcorporaties is die opgave groot. Zij moeten nieuwe woningen realiseren, hun bestaande bezit onderhouden en verduurzamen, terwijl de financiële ruimte beperkt is. Volgens DGBC moeten deze opgaven daarom niet na elkaar, maar in samenhang worden afgewogen bij investeringsbeslissingen.
Kijk niet alleen naar wat verduurzaming kost
Een toekomstbestendige woning is meer dan een energiezuinige woning. Ook bescherming tegen extreme hitte, vocht, schimmel en wateroverlast bepaalt of bewoners gezond en comfortabel kunnen wonen.
Investeringen in gezonde en klimaatbestendige woningen kunnen toekomstige klimaatschade beperken en bijdragen aan een beter binnenklimaat. Die baten komen niet altijd rechtstreeks terecht op de begroting van een woningcorporatie, maar zijn maatschappelijk wel degelijk relevant. Ook de kosten van niets doen verdienen daarom een plaats in de afweging.
“We kijken bij verduurzaming nog te vaak naar de investering die vandaag nodig is en te weinig naar de kosten die we morgen maken als we niets doen”, zegt Jan Kadijk, Manager Kennis en Innovatie bij DGBC. “Klimaatschade, gezondheidsproblemen en verlies aan wooncomfort hebben ook een prijs. Door die effecten mee te wegen, ontstaat een completer beeld van wat een investering werkelijk oplevert.”
DGBC werkt daarom samen met partners aan een raamwerk waarin financieel rendement, klimaatrisico’s en maatschappelijke effecten samenkomen. Daarmee wil DGBC bijdragen aan investeringsbeslissingen die niet alleen op directe kosten zijn gebaseerd, maar ook rekening houden met de waarde van toekomstbestendige woningen.
Klimaatrisico’s horen bij de investeringsbeslissing
Klimaatverandering stelt steeds hogere eisen aan gebouwen en hun omgeving. Naast het beperken van de uitstoot van broeikasgassen vraagt dit om een betere voorbereiding op hitte, droogte en wateroverlast. DGBC blijft inzetten op klimaatmitigatie, maar besteedt tegelijkertijd meer aandacht aan klimaatadaptatie en natuurinclusiviteit.
Voor woningcorporaties begint dat met inzicht. Welke woningen zijn kwetsbaar voor oververhitting of wateroverlast? Welke maatregelen zijn nodig om ze toekomstbestendig te maken? Het door DGBC ontwikkelde Framework for Climate Adaptive Buildings helpt gebouweigenaren deze risico’s systematisch in kaart te brengen en maatregelen te bepalen.
Niet alle oplossingen liggen binnen de grenzen van een gebouw of complex. Klimaatadaptatie vraagt ook om samenwerking op wijkniveau. Gemeenten, corporaties en waterschappen kunnen verduurzaming combineren met vergroening en maatregelen tegen wateroverlast en hittestress. Daarmee worden klimaatbestendigheid en leefbaarheid tegelijkertijd aangepakt.
Kijk naar de hele woningvoorraad
Dezelfde integrale benadering is nodig voor de woningbouwopgave. Nederland heeft dringend meer betaalbare woningen nodig, maar de oplossing ligt niet uitsluitend in nieuwbouw. Ook het beter benutten van de bestaande woningvoorraad, renovatie en doorstroming verdienen een volwaardige plaats in de afweging.
Volgens Kadijk vraagt de woningbouwopgave daarom om een bredere blik dan alleen nieuwbouw. “De eerste reflex is vaak: hoeveel woningen moeten we bouwen? Maar we moeten net zo nadrukkelijk vragen wat we beter kunnen benutten, transformeren of renoveren. Vanuit CO₂-perspectief kan behoud van wat er al staat een heel krachtige keuze zijn.”
Met het project Eerlijk Wonen onderzoekt DGBC samen met Platform Woonopgave en Platform31 hoe Nederland voldoende betaalbare en toekomstbestendige woningen kan realiseren binnen de grenzen van de planeet. Daarbij worden woningvoorraad, betaalbaarheid en sociale rechtvaardigheid in samenhang bekeken met de gevolgen voor klimaat en grondstoffengebruik.
Dit betekent ook dat behoud en renovatie nadrukkelijker moeten worden afgewogen tegen sloop en nieuwbouw. Bij nieuwbouw ontstaat nieuwe materiaalgebonden CO₂-uitstoot door de productie en het gebruik van bouwmaterialen. Door bestaande gebouwen langer en beter te benutten, kan een deel van die uitstoot worden voorkomen. Gemeenten en corporaties kunnen daarin gezamenlijk keuzes maken.
CO₂-reductie begint bij de eerste schets
Waar nieuwbouw noodzakelijk is, moet CO₂-reductie vanaf het begin onderdeel zijn van de keuzes die opdrachtgevers, ontwerpers en bouwers maken.
Tijdens de sessie CO₂Sturing: de nieuwe standaard in de bouw werd duidelijk dat inmiddels 21 ingenieurs- en adviesbureaus samenwerken aan het terugdringen van materiaalgebonden CO₂-uitstoot. Uit hun verzamelde projectgegevens blijkt dat circa een kwart van de onderzochte grondgebonden woningprojecten voldoet aan de Paris Proof-streefwaarde voor materiaalgebonden CO₂. Deze resultaten laten zien dat bouwen met een lagere materiaalgebonden uitstoot mogelijk is, maar ook dat het grootste deel van de onderzochte projecten de streefwaarde nog niet haalt.
“Dat ongeveer een kwart van de onderzochte projecten de Paris Proof-streefwaarde haalt, laat vooral zien dat het kan”, zegt Kadijk. “Maar je kunt het cijfer ook omdraaien: driekwart haalt die streefwaarde nog niet. Bovendien is Paris Proof geen eindstation. We moeten de lat verder blijven verlagen en CO₂ vanaf de eerste schets als stuurmiddel gebruiken.”
Standpunten DGBC
Wacht niet op nieuwe wet- en regelgeving
De politiek heeft de verantwoordelijkheid om duidelijke langetermijndoelen en passende financiële randvoorwaarden te bieden. Maar gemeenten, woningcorporaties en marktpartijen kunnen nu al bestaande kennis en instrumenten benutten en samenwerken aan toekomstbestendige woningen en buurten.
Weeg klimaatrisico’s mee in investeringsbeslissingen
Neem bij investeringsbeslissingen ook klimaatrisico’s, maatschappelijke baten en de kosten van niets doen mee. Verbind verduurzaming waar mogelijk met onderhoud en maatregelen voor een gezonde, klimaatbestendige leefomgeving.
Kijk naar de hele woningvoorraad
Benut bestaande woningen beter, onderzoek de mogelijkheden voor renovatie en transformatie en stuur bij noodzakelijke nieuwbouw vanaf het eerste ontwerp op CO₂-reductie.
De beweging die nu nodig is, is een beweging van pilot naar praktijk en van uitzondering naar standaard.
