Transformatie voormalige Slotervaartziekenhuis naar Het Slotervaart
Het voormalige Slotervaartziekenhuis uit de jaren zeventig – een complex van ruim 50.000 m² BVO – ging in 2018 failliet. Vastgoedonderneming Zadelhoff kocht het gebouw en kwam met gemeente Amsterdam overeen dat een maatschappelijke zorgfunctie behouden zou blijven. Het pand kreeg als Het Slotervaart een nieuwe bestemming, waar uiteenlopende zorgfuncties samenkomen. Dankzij de duurzame ambities en de integrale samenwerking tussen ontwerp, techniek en uitvoering kon het bestaande gebouw in grote mate behouden blijven en als uitgangspunt dienen voor de transformatie. De renovatie werd uitgevoerd met een sterke focus op circulariteit en materiaalbehoud.
Behoud als vertrekpunt voor ontwerp én uitvoering
Vanaf het begin had opdrachtgever Zadelhoff een circulaire ambitie. Deze circulaire ambitie is bij Het Slotervaart vertaald naar een integrale aanpak waarin een intensieve materiaalinventarisatie de basis is voor het ontwerp. Daarbij gaf het ontwerpteam, vanuit architectenbureau INBO, mee dat behoud en hergebruik van het bestaande gebouw zowel de grootste CO₂-besparing oplevert als financieel de meest logische keuze is. Bovendien maakte deze aanpak het mogelijk om delen van het gebouw tijdens de renovatie in gebruik te houden, waardoor een continuïteit van zorgfuncties gewaarborgd bleef.
‘Zadelhoff heeft een intrinsieke motivatie om met haar gebouwen bij te dragen aan een duurzame samenleving en bijzondere panden in groot Amsterdam te behouden.’ – Lieke van der Wal, ontwikkelaar bij Zadelhoff
Jeroen Simons en Jeanne Leung, beiden architect bij INBO, lichten toe: ‘Karakteristieke grindbetonnen elementen zoals de glazenwassersbalkons, cassetteplafonds en installatieschachten zijn zoveel mogelijk behouden en opnieuw ingezet. Ook de gebouwstructuur, met kolommen in de onderste zes bouwlagen en dragende wanden in de bovenbouw, is functioneel benut voor het nieuwe gebruik’.
Daarnaast is er circulair omgegaan met veel al aanwezige meubels, gereedschap, verwarmingsplaten, trapleuningen en houten beschermranden op de beddenafdelingen. Veel hiervan is in Het Slotervaart hergebruikt of bijvoorbeeld verwerkt in kunstwerken.
Fotograaf: Milan Hofmans
Samenwerking tussen ontwikkelaar, ontwerp en uitvoering
De volgende partijen waren betrokken bij de nieuwe invulling van het gebouw:
Opdrachtgever: Zadelhoff
Aannemer: Medicom Zes
Architect bestaand gebouw: INBO
Architect opbouw: MVSA Architects
Gebruikers: huurders van Het Slotervaart
Een praktijkvoorbeeld met lessen voor de hele sector
Het team zag tegelijkertijd ook dat er nog winst viel te behalen in de sector om circulaire principes structureler toe te passen in projecten. Onder meer betere materiaalinventarisaties, praktisch vakmanschap, en een manier om kennis duurzaam te borgen zouden helpen om de ‘circulaire’ lat nog hoger te leggen – ook in andere projecten. Daarnaast kunnen architecten zich volgens Jeroen Simons nog verder ontwikkelen in het ontwerpen met losmaakbaarheid en hergebruik. Bij Het Slotervaart is het zo gelukt een deel van de betonnen grindelementen te oogsten tot granulaat om vervolgens als circulair beton in te zetten bij andere projecten.
Wat Het Slotervaart tot een succesvol praktijkvoorbeeld maakt? Volgens Zadelhoff en INBO is dit een intrinsieke motivatie van de opdrachtgever in combinatie met een integraal team waarin architecten, adviseurs en aannemers nauw samenwerken en flexibiliteit en vakmanschap tonen in het benutten van het bestaande gebouw.
Ken jij ook een gebouw en/of gebied waar circulaire principes sterk terugkomen? Laat het aan ons weten via a.verbrugge@dgbc.nl.
